Η αξιολόγηση των δημοσίων υπαλλήλων βρέθηκε πρόσφατα στο επίκεντρο της δημοσιότητας, κυρίως λόγω των αστοχιών που οδήγησαν στην τραγωδία στα Τέμπη και της πρότασης του πρωθυπουργού για τη συνταγματική κατοχύρωσή της. Παράλληλα, το προσωπικό του δημόσιου τομέα αξιολογείται κάθε χρόνο, με την διαδικασία για το 2024 να ολοκληρώνεται σύντομα, σύμφωνα με το νέο σύστημα που εφαρμόστηκε για πρώτη φορά πέρυσι.
Ωστόσο, τα στοιχεία της περσινής αξιολόγησης, όπως αποκαλύπτει το ΑΠΕ, δείχνουν ότι σε πολλές περιπτώσεις οι αξιολογητές κρίνουν με επιείκεια τους υφισταμένους τους, αποδίδοντας σε αυτούς ικανότητες που στην πραγματικότητα δεν διαθέτουν. Αυτή η πρακτική δεν είναι νέα και έχει παρατηρηθεί σε όλα τα προηγούμενα συστήματα αξιολόγησης.
Το υπουργείο Εσωτερικών επεξεργάζεται τα δεδομένα, εξάγοντας σημαντικά συμπεράσματα για τους προϊσταμένους και την εποπτεία του διοικητικού έργου μέσω των αρμοδιοτήτων των υπαλλήλων τους. Από τους 595.676 μόνιμους υπαλλήλους του Δημοσίου, περίπου 189.000 (164.000 υπάλληλοι και 25.000 προϊστάμενοι) υπάγονται στο σύστημα αξιολόγησης, ενώ εξαιρούνται οι ένστολοι, οι κληρικοί, οι εκπαιδευτικοί και οι πανεπιστημιακοί.
Για το αξιολογικό έτος 2023, υποβλήθηκαν 166.350 αξιολογήσεις. Από αυτές, οι 39.394 κρίθηκαν ως «υψηλής απόδοσης», αλλά η τεχνητή νοημοσύνη που χρησιμοποιεί το υπουργείο Εσωτερικών διαπίστωσε ότι πολλοί δεν πληρούσαν τα κριτήρια, με αποτέλεσμα να απορριφθούν. Επιπλέον, εξετάζονται 11.000 περιπτώσεις για το αν πληρούν τα κριτήρια υψηλής απόδοσης, τα οποία πληρούν μόνο 4.259 υπάλληλοι. Από την άλλη πλευρά, 1.390 υπάλληλοι κρίθηκαν ως χαμηλής απόδοσης, καθώς δεν πέρασαν τον κατώφλι σε τουλάχιστον τρεις από τις εννέα δεξιότητες που απαιτούνται.
Για τους υπαλλήλους που υστερούν, προβλέπεται η χρήση μιας «εργαλειοθήκης» για άμεση βελτίωση της επίδοσης, με εκπαιδευτικά προγράμματα και σεμινάρια που βασίζονται στις ατομικές ανάγκες κάθε υπαλλήλου. Μέχρι σήμερα, έχουν αναπτυχθεί 3.941 εκπαιδευτικά προγράμματα για να καλύψουν 101.404 αιτήματα εκπαίδευσης. Περισσότεροι από 68.000 υπάλληλοι έχουν ήδη εκπαιδευτεί, ενώ η διαδικασία συνεχίζεται για τους υπόλοιπους.
Η εκπαίδευση πραγματοποιείται μέσω πέντε μεθόδων: μάθηση στον χώρο εργασίας, εκπαιδευτικά προγράμματα από το Εθνικό Κέντρο Δημόσιας Διοίκησης και Αυτοδιοίκησης (ΕΚΔΔΑ), mentoring (καθοδήγηση από έμπειρα στελέχη), coaching για Γενικούς Διευθυντές (για την ανάπτυξη ηγετικών ικανοτήτων) και επιμόρφωση από άλλους φορείς.
Ένα σημαντικό κίνητρο για την αύξηση της απόδοσης είναι το μπόνους παραγωγικότητας, το οποίο από φέτος επεκτείνεται. Η ανταμοιβή θα βασίζεται στην επίτευξη συγκεκριμένων και μετρήσιμων στόχων που καθορίζονται από την Επιτροπή Κινήτρων και Ανταμοιβής, με βάση τις προτεραιότητες κάθε υπουργείου. Το ποσό θα φτάνει έως το 15% του ετήσιου βασικού μισθού και θα καταβάλλεται εφάπαξ.
Στοχοθεσία
Η τελική βαθμολογία των προϊσταμένων βασίζεται κυρίως στην επίτευξη των στόχων που έχουν τεθεί για την οργανική μονάδα που διαχειρίζονται. Οι περίπου 25.000 προϊστάμενοι 1.400 οργανικών μονάδων έθεσαν 180.000 στόχους για το 2023, μέσω του νέου συστήματος στοχοθεσίας. Αυτοί οι στόχοι συνδέονται με τις προτεραιότητες του Μέγαρου Μαξίμου και κάθε υπουργείου.
Από την επεξεργασία των δεδομένων, διαπιστώνεται ότι το 90% των στόχων έχει καταχωρηθεί με μετρήσεις, ενώ μόνο το 11% των στόχων έχει υπερβεί. Παράλληλα, το 4% των στόχων έχει επιτευχθεί σε ποσοστό κάτω του 50%. Το 2023 ήταν η πρώτη χρονιά εφαρμογής του νέου συστήματος, το οποίο απαιτεί υποχρεωτική στοχοθεσία σε όλα τα επίπεδα διοίκησης.
Η υφυπουργός Εσωτερικών, Βιβή Χαραλαμπογιάννη, ανέφερε ότι το νέο σύστημα βασίζεται στις αρχές S.M.A.R.T. (Συγκεκριμένοι, Μετρήσιμοι, Εφικτοί, Σχετικοί και Χρονικά Προσδιορισμένοι), οι οποίες εφαρμόζονται διεθνώς για την αποτελεσματική στοχοθεσία. Η τεχνητή νοημοσύνη χρησιμοποιείται ως ψηφιακός βοηθός για τη διατύπωση ακριβών δεικτών και στόχων.
Οι «πρωταθλητές»
Οι οργανικές μονάδες που έχουν υπερβεί τους περισσότερους στόχους ταυτίζονται με αυτές που έθεσαν τον μεγαλύτερο αριθμό στόχων. Τις υψηλότερες επιδόσεις πέτυχε το προσωπικό του Ηλεκτρονικού Εθνικού Φορέα Κοινωνικής Ασφάλισης (e-ΕΦΚΑ), ακολουθούμενο από τα υπουργεία Πολιτισμού, Παιδείας, Εθνικής Οικονομίας, την Επιθεώρηση Εργασίας, την Περιφέρεια Κρήτης, το Υπουργείο Ψηφιακής Διακυβέρνησης, την Εθνική Αρχή Διαφάνειας, την Περιφέρεια Αττικής και το Υπουργείο Εθνικής Άμυνας.
Στα επόμενα βήματα, το υπουργείο Εσωτερικών προγραμματίζει δειγματοληπτικούς ελέγχους στις τεκμηριώσεις των προϊσταμένων, προκειμένου να διαπιστωθούν οι ενέργειες που οδήγησαν στην υπέρβαση των στόχων. Παράλληλα, βρίσκεται σε εξέλιξη η διαδικασία επιλογής των πρώτων 40 Συμβούλων Ανάπτυξης Ανθρώπινου Δυναμικού, οι οποίοι θα τοποθετηθούν σε υπουργεία και μεγάλους ΟΤΑ. Αυτός ο νέος θεσμός θα παρέχει συμβουλευτική υποστήριξη στους υπαλλήλους και τους προϊσταμένους για την εφαρμογή του συστήματος αξιολόγησης και των σχεδίων ανάπτυξης.
