Ο φόβος ότι οι συνομιλίες θα οδηγούσαν σε αδιέξοδο λόγω της άκαμπτης στάσης της Τουρκίας για μια λύση δύο κρατών, ανάγκασε τον Γενικό Γραμματέα του ΟΗΕ, Αντόνιο Γκουτέρες, να αναλάβει πρωτοβουλία για τη διάσωση της διαδικασίας. Μετατρέποντας την πενταμερή συνάντηση σε εφαλτήριο για την εφαρμογή μέτρων εμπιστοσύνης, ορίστηκε μια νέα διευρυμένη συνάντηση για τον Ιούλιο. Οι δύο πλευρές συμφώνησαν επίσης στον διορισμό ενός προσωπικού απεσταλμένου του ΓΓ του ΟΗΕ, ο οποίος θα αναλάβει τις επαφές και τις διαπραγματεύσεις για την εφαρμογή των μέτρων εμπιστοσύνης, καθώς και για τη συνέχιση των συνομιλιών μέχρι τον Ιούλιο.
Όπως ανέφερε ο ίδιος ο Γκουτέρες, οι πλευρές συμφώνησαν στην άνοιξη τεσσάρων νέων σημείων διέλευσης, την αποναρκοθέτηση, τη δημιουργία μιας δικοινοτικής τεχνικής επιτροπής για τη νεολαία, πρωτοβουλίες για το περιβάλλον και την κλιματική αλλαγή, την εγκατάσταση φωτοβολταϊκών στη Νεκρή Ζώνη και την αποκατάσταση κοιμητηρίων. Ο Γκουτέρες τόνισε ότι από το Κραν Μοντανά το 2017 δεν είχε σημειωθεί καμία πρόοδος σε καμία πτυχή, ενώ τώρα υπάρχει σημαντική πρόοδος.
Ο Υπουργός Εξωτερικών, Γιώργος Γεραπετρίτης, ο οποίος συναντήθηκε με τον Τούρκο ομόλογό του Χακάν Φιντάν στο περιθώριο της συνάντησης, εξέφρασε την ικανοποίησή του για το γεγονός ότι, παρά την αντίθετη θέση της τουρκοκυπριακής πλευράς, η οποία βρίσκεται εκτός του πλαισίου του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ, ο διάλογος για την οικοδόμηση εμπιστοσύνης είναι κρίσιμος, καθώς η μόνη λύση είναι η επανένωση του νησιού.
Ο Πρόεδρος Νίκος Χριστοδουλίδης, αμέσως μετά την ολοκλήρωση της συνάντησης, συγκάλεσε το Εθνικό Συμβούλιο για ενημέρωση, ενώ ο κυβερνητικός εκπρόσωπος, Κωνσταντίνος Λετυμπιώτης, ανέφερε: «Για πρώτη φορά από το 2017, βρισκόμαστε σε μια πορεία θετικών εξελίξεων. Παραμένουμε αφοσιωμένοι στη μεγάλη προσπάθεια για την επανένωση της Κύπρου, σύμφωνα με το πλαίσιο των Ηνωμένων Εθνών και το ευρωπαϊκό κεκτημένο, τις αρχές και τις αξίες».
Είναι εμφανές ότι και η Λευκωσία είναι ικανοποιημένη από την έκβαση της συνάντησης, καθώς ο Χριστοδουλίδης έχει επιδιώξει από την αρχή της θητείας του να εμπλακούν άμεσα η Τουρκία και οι Τουρκοκύπριοι σε μια διαδικασία επανέναρξης του διαλόγου, ώστε να υπάρξει κινητικότητα στο Κυπριακό ζήτημα.
Η προσδοκία είναι ότι, κατά τη διάρκεια αυτής της διαδικασίας και τουλάχιστον μέχρι την επόμενη πενταμερή συνάντηση, η Τουρκία δεν θα προκαλέσει νέες εντάσεις σε θέματα εδαφικής κυριαρχίας ούτε θα δημιουργήσει τετελεσμένα στην Πράσινη Γραμμή.
Ο Τουρκοκύπριος ηγέτης, Ερσίν Τατάρ, δήλωσε ότι είχε δύο επιλογές: «Είτε να συνεχίσουμε όπως είμαστε, με όλες τις συνέπειες, είτε να χτίσουμε το μέλλον του νησιού μαζί».
Με αυτήν την εξέλιξη, η Τουρκία ελπίζει να απαλλαγεί από το βάρος του Κυπριακού ζητήματος σε μια περίοδο που εντείνει τις προσπάθειές της για εμπλοκή στην ευρωπαϊκή άμυνα, όπου το Κυπριακό αποτελεί το μεγαλύτερο εμπόδιο, καθώς θα προβάλλει την «εποικοδομητική στάση» της στη Γενεύη.
Ο Χριστοδουλίδης αναγνώρισε ότι αυτό είναι ένα σημαντικό, πρώτο θετικό βήμα προς την επανέναρξη των συνομιλιών, τόνισε όμως ότι «αυτός είναι ο μεγάλος στόχος, αλλά δεν είμαστε ακόμη εκεί».
Η απόφαση του ΓΓ για τον διορισμό ενός προσωπικού απεσταλμένου, ο οποίος θα ασχοληθεί με το ζήτημα της επανέναρξης των συνομιλιών βάσει συμφωνημένου πλαισίου, καθώς και η κοινή επιστολή του Προέδρου του Συμβουλίου και της Προέδρου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής προς τον ΓΓ του ΟΗΕ, καθορίζουν χωρίς αμφιβολία τη θέση της ΕΕ για την επίλυση του Κυπριακού, κάτι που επηρεάζει και τις σχέσεις της ΕΕ με την Τουρκία.
Η πρέσβειρα των ΗΠΑ στη Λευκωσία, Τζούλι Ντέιβις, ανέφερε ότι η συνάντηση στη Γενεύη έφερε καλά νέα με την υιοθέτηση μέτρων εμπιστοσύνης και επαίνεσε την εποικοδομητική ατμόσφαιρα που επικράτησε, ανοίγοντας τον δρόμο για νέα βήματα.
Ο Γεραπετρίτης τόνισε ότι, μετά από συντονισμένες προσπάθειες της ελληνικής και κυπριακής κυβέρνησης, ο ΓΓ του ΟΗΕ ανέλαβε ως προτεραιότητα την επανεκκίνηση των συζητήσεων για το Κυπριακό. Επισημαίνεται ότι η συζήτηση επικεντρώθηκε σε θέματα όπως η αποναρκοθέτηση, η προστασία του περιβάλλοντος, η νεολαία, η αποκατάσταση κοιμητηρίων και άλλα.
«Αποφασίστηκε ότι θα διοριστεί προσωπικός απεσταλμένος του ΓΓ του ΟΗΕ για τα επόμενα βήματα των συζητήσεων. Είναι πολύ σημαντικό ότι το Κυπριακό βρίσκεται στην κορυφή της ατζέντας του ΟΗΕ και θα υπάρξει συνέχεια στις άτυπες συναντήσεις, συμπεριλαμβανομένης μιας νέας πενταμερούς συνάντησης στα τέλη Ιουλίου. Αντιλαμβανόμαστε ότι, παρά τη διαφορετική θέση της τουρκοκυπριακής πλευράς, ο διάλογος για την οικοδόμηση εμπιστοσύνης είναι κρίσιμος και η μόνη λύση είναι η επανένωση του νησιού», κατέληξε ο Γεραπετρίτης.
Ο εκπρόσωπος του Τούρκου ΥΠΕΞ, Οντσου Κετσελί, υπογράμμισε ότι στη Γενεύη έγινε ένα σημαντικό βήμα για την ανάπτυξη σχέσεων καλής γειτονίας μεταξύ των «δύο κρατών» στο νησί και αποφασίστηκε να πραγματοποιηθεί μια δεύτερη συνάντηση σε παρόμοια μορφή στα τέλη Ιουλίου.
Τα μέρη συζήτησαν τομείς όπου θα μπορούσε να αναπτυχθεί συνεργασία προς όφελος των «δύο λαών» στο σημερινό περιβάλλον, όπου «δεν υπάρχει κοινό έδαφος» για την τελική διευθέτηση του Κυπριακού, ανέφερε ο Κετσελί.
